بررسی تاثیر نگهداشت وجه نقد بر کیفیت حسابرسی

بررسی تاثیر نگهداشت وجه نقد بر کیفیت حسابرسی
بررسی تاثیر نگهداشت وجه نقد بر کیفیت حسابرسی

مقاله‌ی حاضر به بررسی تاثیر نگهداشت وجه نقد بر ویژگی کیفی اطلاعات حسابداری با تاکید بر کیفیت حسابرسی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میپردازد. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی بوده و از بعد روش شناسی همبستگی از نوع علّی (پس رویدادی) میباشد.

132 شرکت به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شده در دوره‌ی زمانی 6 ساله بین سال‌های 1391 تا 1396 مورد تحقیق قرار گرفتند.

روش مورد استفاده جهت جمع آوری اطلاعات، کتابخانه‌ای بوده و برای اندازه گیری متغیر به موقع بودن اطلاعات حسابداری از اختلاف زمانی بین تاریخ پایان سال مالی و تاریخ گزارش و برای اندازه گیری متغیر مربوط بودن از امتیاز ارزش پیش بینی کنندگی و برای اندازه گیری نگهداشت وجه نقد از مدل کیم و همکاران (2015) استفاده شده است. برای آزمون فرضیه ‌های پژوهش از نرم افزار ایویوز و از رگرسیون چندگانه با الگوی داده‌های تابلویی استفاده شده است.

نتایج حاصل از پژوهش نشان میدهد که نگهداشت وجه نقد بر به موقع بودن اطلاعات حسابداری تاثیر معکوس و معنادار دارد. همچنین، نگهداشت وجه نقد و بر مربوط بودن اطلاعات حسابداری تاثیر مستقیم و معنادار دارد. ویژگی کیفی اطلاعات حسابداری: عبارت است از صفت و کیفیتی از اطلاعات حسابداری که مفید بودن و اثربخشی آن را افزایش میدهد، به عبارت دیگر عبارت است از ویژگی هایی از اطلاعات حسابداری که مطلوبیت اطلاعات را افزایش میدهد (هندریکسون، 1992).

یا به صورت تخصصی تر به خصوصیاتی اطلاق میشود که موجب میگردند اطلاعات ارائه شده در صورت های مالی برای استفاده کنندگان در راستای ارزیابی وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف پذیری مالی واحد تجاری مفید واقع شود (کمیته تدوین استانداردها، 1380).

خصوصیات کیفی اطلاعات

خصوصیات کیفی اطلاعات
خصوصیات کیفی اطلاعات

خصوصیات کیفی اطلاعات به خصوصیاتی اطلاق میشود که موجب میگردد اطلاعات ارائه شده در صورت های مالی برای استفاده کنندگان در راستای ارزیابی وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف پذیری مالی واحد تجاری مفید واقع شود. از آنجا که میزان درک اطلاعات ارائه شده به ماهیت و توان بالقوه ی استفاده کنندگان از این اطلاعات بستگی دارد، این ویژگی را به عنوان ویژگی <<استفاده کنندگان>> میشناسند.

از سوی دیگر ویژگی مربوط به “به هنگام بودن یا به موقع بودن اطلاعات هیچ رابطه ای با استفاده کنندگان ندارد، زیرا همه‌ی استفاده کنندگان ندارد، زیرا همه‌ی استفاده کنندگان خواستار اطلاعات به هنگام هستند.

برای اتخاذ یک تصمیم خاص باید اطلاعات خاصی وجود داشته باشد. از سوی دیگر، میزان نگهداشت وجه نقد میتواند بر ویژگی کیفی اطلاعات حسابداری اثرگذار باشد. بنابراین هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر نگهداشت وجه نقد بر ویژگی کیفی اطلاعات حسابداری با تاکید بر کیفیت حسابرس در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد.

اهمیت تاثیر وجه نقد در تصمیم گیری ها

اهمیت تاثیر وجه نقد در تصمیم گیری‌های اقتصادی و همچنین فقدان پژوهش های کافی، این انگیزه را برای نگارنده به وجود آورد که موضوع فوق را با راهنمایی استاد مشاور به عنوان یک مطالعه ی پژوهشی بر گزینیم استاندارد حسابداری در مورد صورت جریان وجوه نقد تنها به موجودی نقد و سپرده‌های دیداری نزد بانکها مو موسسات مالی اعم از ریالی و ارزی (شامل سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت بدون سررسید) اطلاق می گردد.

در مواردی که اضافه برداشت در حساب جاری مجاز باشد (مثلا اضافه برداشت در حساب های بانکی خارج از کشور توسط واحد تجاری)، مانده اضافه برداشت هایی که بدون اطلاع قبلی مورد مطالبه قرار گیرد باید از مبلغ مذکور کسر گردد. ویژگی دیداری بودن در مورد اقلام تشکیل دهنده وجه نقد بدین معنی است که این اقلام بدون اطلاع قبلی قابل برداشت یا مطالبه باشد.

سپرده های سرمایه گذاری بلند مدت وجه نقد تلقی نمیشود، زیرا هدف از نگهداری آن ها تحصیل سود است. هرگاه برای تسویه اضافه برداشت های بانکی مهلتی تعین شده باشد در صورتی میتوان آن ها را در محاسبه ی وجه نقد منظور کرد که مهلت مزبور از یک روز کاری تجاوز نکند.

تعریف مذکور در برگیرنده ی اقلامی از سرمایه گذاری ها و استقراض کوتاه مدت که معمولا در صورت جریان وجوه نقد سایر کشورها تحت عنوان معادل وجه نقد از آن ها یاد میشود، نیست.

معادل وجه نقد بنابر تعریف رایج عبارت از سرمایه گذاری های کوتاه مدت که در سریع ترین زمان به وجه نقد قابل تبدیل و احتمال خطر کاهش در ارزش آن ناچیز بوده و به آسانی و بدون اطلاع قبلی قابل تبدیل به مبلغ معینی وجه نقد باشد و موعد آن در زمان تحصیل تا سررسید حداکثر سه ماه باشد به کسر وام ها و قرض الحسنه های دریافتی از بانک ها و سایر اشخاص که ظرف سه ماه از تاریخ تحصیل قابل بازپرداخت می باشد. وجوه نقدی بنیاد اساسی فعالیت هر بنگاه اقتصادی است.

  چگونه استانداردهای حسابداری مانند فورد در مقابل فراری است

از طرف دیگر در صورتی که تامین مالی خارجی برای شرکت پر هزینه باشد، در این صورت دارایی های نقدی از طریق کاهش مشکل کم سرمایه گذاری موجب افزایش ارزش شرکت می گردد (آپلر و همکاران، 1999؛ کیم و همکاران، 2015).

از آن جا که اغلب شرک ها میزان قابل توجهی وجه نقد نگهداری می کنند، لذا مدیران با کم ترین نظارتی به موجودی نقد شرکت دسترسی داشته و استفاده آن ها از منابع نقدی شرکت تا حد زیادی اختیاری است (دیتمار و مارت اسمیت، 2007؛ باتس و همکاران، 2009).

بر پایه ی تئوری نمایندگی وجه نقد مازاد، زمینه ی لازم برای رفتار فرصت طلبانه و با انگیزه ی کسب منفعت شخصی از سوی مدیران را فراهم نموده و بدین ترتیب سبب افزایش تضاد نمایندگی می گردد (کیم و همکاران، 2015).

مطابق با تئوری نمایندگی، تحقیقات اخیر نیز نشان می دهد هنگامی که مدیران برای تامین منافع شخصی خود اقدام به سوء استفاده از منابع نقدی شرکت می نمایند، سرمایه گذاران ارزش کم تری برای وجه نقد شرکت قائل می شوند. برای نمونه، دیتمار و مارت اسمیت (2007) دریافتند که شرکت های با حاکمیت شرکتی ضعیف تر، ارزش بازار وجه نقد کم تری را تجربه می کنند.

به طور مشابه، آلیموو (2014) نشان داد که رقابت بازار محصول از طریق اعمال فشار در راستای کاهش ناکارآمدی مدیران، سبب افزایش ارزش وجه نقد شرکت می شود.

هم چنین، فریسارد و سالوا (2010) نیز دریافتند که شرکت های خارجی حاضر در بورس سهام آمریکا به دلیل قوانین حقوقی سخت گیرانه و الزامات افشای موجود در آن، از ارزش وجه نقد بالاتری برخوردارند.

تاثیر انجام حسابرسی با کیفیت بالا

از سوی دیگر، انجام حسابرسی با کیفیت بالا، مدیران را به ارائه ی گزارشگری مالی با کیفیت تر ترغیب نموده و به تبع آن به مالکان در خصوص نظارت و ارزیابی شان از عملکرد و فعالیت های شرکت کمک شایانی می نماید.

عمده تحقیقات تجربی صورت گرفته اذعان دارند که حسابرس مستقل، مکانیزم موثری جهت کنترل مسائل نمایندگی مرتبط با طرح های سرمایه گذاری محسوب می شود، چرا که نظارت خارجی اعمال شده از سوی حسابرسان با کیفیت می تواند اطلاعات قابل اتکایی را در مورد استفاده نادرست مدیران از منابع سرمایه گذاری شرکت فراهم سازد. با کمک این اطلاعات، تامین کنندگان سرمایه قادر خواهند بود ک برای کنترل رفتار فرصت طلبانه مدیران و کاهش فرصت سوء استفاده ی احتمالی آنان از منابع شرکت، محدودیت های خاصی را در قرارداد با مدیران اعمال نمایند (آنتل و اپن، 1985).

بنابراین حسابرس مستقل می تواند تصمیمات سرمایه گذاری مدیران را تحت تاثیر قرار داده و بدین ترتیب، منجر به کاهش هزینه های نمایندگی ناشی از تخصیص منابع سرمایه گذاری شود. افزون بر این، نبود یک مکانیزم نظارتی قوی (حسابرسی با کیفیت)، این امکان را به مدیران می دهد که از طریق سرمایه گذاری های منفعت طلبانه، منابع نقدی شرکت را صرف حداکثر ساختن منفعت شخصی خود نمایند.

از آن جا که اهرم مالی خود به عنوان عاملی برای تعیین توانایی شرکت برای انتشار اوراق بدهی جدید به شمار می رود، اگر قدرت بازپرداخت هزینه های تامین مالی توسط شرکتی بالا باشد از انعطاف پذیری مالی بالاتری برخوردار است، در نتیجه ممکن است وجه نقد کم تری نگهداری نماید.

بر این اساس، بررسی تاثیر نگهداشت وجه نقد بر ویژگی کیفی اطلاعات حسابداری با نقش تعدیل گری کیفیت حسابرس در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار امری ضروری به نظر می رسد. واقعیت نشان می دهد که نگهداشت وجه نقد: وجه نقد از منابع مهم و حیاتی هر واحد اقتصادی است. در اتخاذ بسیاری از تصمیمات مالی، جریان های نقدی نقشی محوری دارند.

همچنین اطلاعات تاریخی مربوط به جریان وجوه نقد می تواند برای کنترل میزان دقت ارزیابی های گذشته مفید واقع شده و رابطه بین فعالیت های واحد تجاری و دریافت ها و پرداخت های آتی آن را نشان دهد. شرکت ها درصد معینی از دارایی های خود را بصورت نقدی نگهداری می کنند. علاوه بر این، تعداد زیادی از شرکت ها سطح دارایی های نقدی خود را افزایش داده اند (توکل نیا و تیرگری، 1393).

در این ارتباط کیفیت حسابرسی، “صرف نظر از تعاریف متفاوت کیفیت حسابرسی”، اندازه گیری کیفیت حسابرسی دشوار است و کیفیت حسابرسی به طور مستقیم قابل مشاهده نیست (به خصوص برای اعتبار دهندگان و سرمایه گذاران). مطابق با نوشته های پیشین این موضوع قابل استدلال است که کیفیت حسابرسی وابسته به استقلال و صلاحیت حسابرس است (از قبیل واتز و زیمرمن، 1986)، که در استانداردهای حسابرسی تشریح شده است.

  دارایی و بحث های پیرامون

دلایل نگهداری وجه نقد

دلایل نگهداری وجه نقد
دلایل نگهداری وجه نقد

برای به حداکثر رساندن ارزش یک مدیر، سطح دارایی های نقدی منحصراً وابسته به مدیریت هزینه و درآمدهای دلار اضافی است. یک سطح گسترده در نگهداری دارایی نقدی وجود دارد که آن منعکس کننده ی تهاتر بین هزینه و درآمدهاست. کینس (1936) و سایرین این نظریه را تایید کرده اند. شرکت ها عمدتاً برای 4 دلیل وجه نقد را نگهداری می کنند:

  • اولین دلیل معامله است. پول نقد در استفاده دارایی های نقدی در عملکرد تامین مالی روزانه بسیار ارزان و مفید واقع می گردد.
  • دومین دلیل پیشگیری است. شرکت ها پول نقد را برای پیشگیری در حالات نا مطلوب نگهداری می کنند.
  • دلیل سوم نگهداری دارایی نقد برای حالات مربوط به اندیشه معامله گری نگهداری می گردد (قمار بازی) شرکت می توانند به آسانی پول نقد را برای دریافت سود گسترش دهند.
  • دلیل چهارم مربوط به مالیات است (افلاطونی،1394).

انگیزه نگهداری وجه نقد

سه انگیزه عمده برای نگهداری وجه نقد را می توان، انگیزه معاملاتی، انگیزه احتیاطی و انگیزه سفته بازی عنوان نمود. مطابق با انگیزه معاملاتی، شرکت هایی که با کاهش منابع داخلی مواجه می شوند می توانند آن را توسط فروش دارایی ها، انتشار سهم جدید، انقراض و یا قطع سود تقسیمی تامین کنند.

لیکن تمام این استراتژی ها مستلزم هزینه های ثابت و متغیر می باشند. در نتیجه شرکت هایی که انتظار مواجه شدن با هزینه های بالای معاملاتی را دارند، دارایی های نقدی زیادی نگهداری می کنند.

بنابر انگیزه ی احتیاطی، شرکت ها به منظور انجام پرداخت ها در دوران سخت و کاهش احتمال بحران مالی اقدام به نگهداری وجه نقد می نمایند.

بنابر انگیزه ی سفته بازی شرکت ها به منظور بهره برداری از فرصت های سرمایه گذاری غیر منتظره آتی در زمانی که تامین مالی خارجی هزینه بر است اقدام به نگهداری دارایی های نقدی می نمایند. لیکن نگهداری وجوه نقد بالا دارای معایب می باشند. بنابر نظر جنسن (1986) زمانی که میزان جریان نقدی آزاد شرکت ها افزایش پیدا می کند، تضادهای نمایندگی موجود بین سهام داران و مدیران تشدید می شود.

مدیران می توانند منافع و علایق خود را به هزینه سهام داران دنبال کنند و بدین ترتیب منافع مدیران از نگهداری ذخایر زیاد نقدی بیشتر از سهام داران است. عیب دیگر نگهداری وجوه نقد بالا را می توان به بازده پایین این دارایی ها در قبال دارایی های ثابت بیان نمود. برای مثال کیم و دیگران (1998) مستند نمودند شرکت هایی که نسبتاً دارای بازده دارایی پایینی هستند، به صورت معنی داری دارایی های نقدینه بیشتری نگهداری می کنند (اولر و پیکونی، 2014).

شرکت هایی که سطوح بالایی از وجه نقد را نگهداری می نمایند انتظار می رود که با محدودیت های مالی کم تری مواجه شوند. توضیح های متعددی نسبت به این موضوع که چرا شرکت ها میزان زیادی وجه و معادل وجه نقد نگهداری می کنند ارائه شده است.

مشهورترین توضیح نگهداری زیاد وجه نقد

مشهورترین توضیح این است که نگهداری زیاد وجه نقد موجب کاهش هزینه های تامین مالی می گردد. اوپلر و همکاران (1999) شواهدی ارائه نمودند که شرکت های کوچک و شرکت های با فرصت های رشد بالا و جریان های نقدی پر ریسک، وجوه نقد بالایی را نگهداری می کنند. در نتیجه وجوه نقد را می توان به عنوان نماینده ای معکوس از اندازه شرکت قلمداد نمود.

به عبارتی شرکت هایی که وجه نقد بالایی را نگهداری می کنند معمولا از نظر اندازه کوچک بوده و دارای مشکلات عم تقارن اطلاعاتی بالاتر هستند. بنابراین، انتظار می رود که این شرکت ها وجوه نقد بالایی را نسبت به سایر شرکت ها نگهداری کنند. به علاوه می توان تفسیر نمود که شرکت های کوچک معمولاً شرکت ها در حال رشد بوده و دارای فرصت های سرمایه گذاری بالایی هستند.

در نتیجه این شرکت ها برای جلوگیری از نداشتن فرصت های سرمایه گذاری سودآور وجوه نقد بالایی را نگهداری می کنند (افلاطونی، 1394).

کیفیت حسابرس

از کیفیت حسابرسی تعریف های گوناگونی کرده اند. در ادبیات حرفه ای کیفیت حسابرسی در رابطه با میزان رعایت استانداردهای حسابرسی مربوطه تعریف می شود. در مقابل پژوهشگران حسابداری ابعادی چندگانه برای کیفیت حسابرسی قائلند و این ابعاد اغلب به تعاریفی که ظاهری متفاوت دارند منجر می شود.

عمومی ترین تعریف ها از کیفیت حسابرسی عناصر زیر را در بر می گیرد:

  • احتمال وجود اشتباهات عمده در صورت های مالی که حسابرس بتواند آن ها را کشف و گزارش کند.
  • احتمال این که حسابرس برای صورت های مالی حاوی اشتباهات با اهمیت گزارش مشروط صادر نکند.
  • سنجه ای برای توان حسابرس در کاهش اشتباهات و تحریفات جانب دارانه و بهبود کیفیت داده های حسابداری دقت اطلاعاتی که حسابرس درباره آن ها گزارش صادر کرده است.
  نقش حسابرسان و ارزیابان مستقل

تعاریف مذکور درجات متفاوتی از ابعاد شایستگی و استقلال حسابرسان در انجام حسابرسی (استقلال واقعی) و همچنین چگونگی درک استفاده کنندگان از استقلال آن ها را در بر می گیرند (علوی طبری و همکاران، 1388).

اگرچه کیفیت درک شده حسابرسی می تواند با کیفیت واقعی حسابرسی مرتبط باشد اما لزوماً یکسان نیست. بنابراین، حسن شهرت و مراقبت حرفه ای برای حفظ ویژگی های واقعی کیفیت حسابرسی و کیفیت درک شده استفاده می شود. به علاوه، باید در نظر داشت که مراقبت حرفه ای حسابرس کیفیت اطلاعات صورت های مالی را تحت تاثیر قرار می دهد در حالی که حسن شهرت حسابرس چگونگی درک ذی نفعان از اطلاعات مذکور را متاثر می سازد.

چارچوب کیفیت حسابرسی

چارچوب کیفیت حسابرسی
چارچوب کیفیت حسابرسی

کیفیت حسابرسی در اغلب پژوهش های تجربی انجام شده پیرامون کیفیت حسابرسی به نوعی در رابطه با ریسک حسابرسی تعریف شده است. ریسک حسابرسی آن ریسکی است که حسابرس درباره صورت های مالی حاوی تحریف با اهمیت، نظر نامعتبر ارائه کند. برای مثال، دی آنجلو 1981 کیفیت حسابرسی را به عنوان احتمال ارزیابی بازار از (الف) تحریف های با اهمیت موجود در صورت های مالی که توسط حسابرس کشف نشده است؛ و (ب) گزارش تحریف های مذکور، تعریف نموده است.

اکثر تعاریف دیگر از کیفیت حسابرسی به رغم تفاوت ها، برخی از ویژگی های دی آنجلو را بازتاب می دهند.

تعریف دی آنجلو، ویژگی انتقادی از درک تاثیر حسابرسی بر اطلاعات صورت های مالی را نشان می دهد. بیانیه ی مفاهیم بنیادی حسابرسی، به توانایی حسابرس برای کنترل کیفیت اطلاعات تولیدی یا اطمینان بخشی از مطابقت آن ها با اصول پذیرفته شده حسابداری می پردازد.

مطابق قسمت (الف) از تعریف دی آنجلو این امر به شایستگی حسابرس یا توانایی کشف تحریف با اهمیت مربوط می شود. قسمت (ب) از تعریف فوق، یعنی احتمال گزارشگری تحریف مذکور، موکول به استقلال حسابرس می باشد.

از آن جا که تضاد منافع بین استفاده کنندگان و تهیه کنندگان اطلاعات منجر به افزایش تقاضا برای حسابرسی می شود بنابراین استقلال باید ویژگی بنیادی حسابرسی باشد. درجه شایستگی (صلاحیت) و استقلال حسابرس به اجزای کیفیت حسابرسی وابسته است. نکته مهمی که در تعریف دی آنجلو وجود دارد این است که این تعریف در زمینه ی احتمالات ارزیابی شده بازار جای می گیرد.

از این رو، این تعریف به درک بازار از این که آیا حسابرس عملیات حسابرسی را با شایستگی انجام داده و نیز میزان درک از استقلال حسابرس، وابسته است.

دی آنجلو با معرفی مفهوم درک بازار از شایستگی (صلاحیت) و استقلال حسابرس به سمت تاکید بر اجزای کیفیت حسابرسی تغییر جهت می دهد.

پیشنهادهای کاربردی در راستای تحقیق

1- به تحلیل گران پیشنهاد می گردد که در تحلیل ها و پیش بینی های خود، تاثیر معکوس نگهداشت وجه نقد بر به موقع بودن اطلاعات حسابداری را مدنظر قرار دهند. و به این نکته توجه داشته باشند که نگهداشت وجه نقد منجر به کاهش به موقع بودن اطلاعات حسابداری می شود.

2- به شرکت ها پیشنهاد می شود از حسابرسان بزرگ تر برای انجام حسابرسی صورت های مالی استفاده کنند تا با افزایش نگهداشت وجه نقد، اطلاعات حسابداری به موقع باشد تا استفاده کنندگان بتوانند استفاده بهینه ای از آن ها داشته باشند.

3- به سهام داران و سرمایه گذاران پیشنهاد می گردد جهت کسب سود بیش تر، در شرکت هایی سرمایه گذاری کنند که اطلاعات آن ها به موقع بوده و مربوط باشد تا بتوان تصمیمات درست در مورد سرمایه گذاری گرفته شود.

پیشنهادهایی برای پژوهش های آتی

1- پیشنهاد می شود بررسی تاثیر نگهداشت وجه نقد بر ویژگی کیفی اطلاعات حسابداری با تاکید بر کیفیت حسابرس در مراحل مختلف چرخه ی عمر شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران انجام پذیرد.

2- پیشنهاد می شود تاثیر وجود کمیته ی حسابرسی بر ارتباط نگهداشت وجه نقد بر ویژگی کیفی اطلاعات حسابداری انجام پذیرد.

3- پیشنهاد می شود تاثیر مکانیزم های حاکمیت شرکتی بر ارتباط نگهداشت وجه نقد بر ویژگی کیفی اطلاعات حسابداری انجام پذیرد.

مقاله حاضر خلاصه پایان نامه ارشد حسابداری فریبا نوروزی بوده که به راهنمایی استاد دکتر اکبر ولی زاده اوغانی و مشاورت استاد دکتر سعید انورخطیبی با داوری دکتر … با نمره ممتاز پذیرفته شده است.

منبع: نشریه تخصصی جامعه حسابداری رسمی ایران/شماره 47/پاییز 98/صفحه 46

درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
( رای)

پاسخی بگذارید

بستن منو